راهنمای اندازه گیری قند خون با دستگاه در منزل
کنترل قند خون برای افرادی که به دیابت مبتلا هستند یا پزشک پایش منظم گلوکز را برای آن‌ها توصیه کرده، اهمیت زیادی دارد. گلوکومتر یا دستگاه تست قند خون امکان بررسی میزان گلوکز خون را در منزل فراهم می‌کند و استفاده از آن، در صورت رعایت روش صحیح، ساده است.
شستن دست‌ها، استفاده درست از نوار تست، گرفتن نمونه مناسب و نگهداری صحیح تجهیزات از عوامل مهم در به‌دست آوردن نتیجه قابل اعتماد هستند.
در این راهنما از پویاپزشکی، مراحل استفاده از دستگاه قند خون را به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم.
دستگاه قند خون چیست؟
گلوکومتر وسیله‌ای کوچک و قابل حمل است که میزان گلوکز موجود در نمونه خون را اندازه‌گیری می‌کند. در بیشتر مدل‌های خانگی، نمونه از نوک انگشت گرفته می‌شود.
اجزای معمول این کیت عبارت‌اند از:
– دستگاه تست قند خون
– نوار تست
– قلم خون‌گیری
– لانست یا سوزن یک‌بارمصرف
مدل‌های مختلف ممکن است نحوه استفاده متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین دستورالعمل شرکت سازنده دستگاه را نیز مطالعه کنید.
قبل از شروع چه کارهایی انجام دهیم؟
پیش از انجام تست، وسایل مورد نیاز را آماده کنید و دست‌ها را با آب و صابون بشویید. سپس آن‌ها را کاملاً خشک کنید.
تمیز بودن دست‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا باقی‌ماندن مواد غذایی، قند یا سایر آلودگی‌ها روی انگشت می‌تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین موارد زیر را بررسی کنید:
– نوار تست با مدل دستگاه سازگار باشد.
– تاریخ انقضای نوارها نگذشته باشد.
– نوارها مطابق دستور سازنده نگهداری شده باشند.
– قلم خون‌گیری و لانست آماده باشند.
نحوه استفاده از دستگاه قند خون؛ مرحله به مرحله
۱. آماده کردن نوار تست
یک نوار مناسب بردارید و آن را مطابق دستورالعمل داخل دستگاه قرار دهید. در بعضی مدل‌ها، دستگاه با وارد کردن نوار به‌صورت خودکار روشن می‌شود.
از لمس قسمت مخصوص نمونه‌گیری نوار خودداری کنید.
۲. آماده کردن قلم خون‌گیری
لانست جدید را داخل قلم قرار دهید و درجه یا عمق نفوذ را طبق دستورالعمل تنظیم کنید.
لانست وسیله‌ای شخصی است و نباید با فرد دیگری به اشتراک گذاشته شود.
۳. انتخاب انگشت
معمولاً نمونه از قسمت کناری نوک انگشت گرفته می‌شود. بهتر است محل سوراخ شدن را در دفعات مختلف تغییر دهید تا یک نقطه دائماً تحت فشار قرار نگیرد.
۴. گرفتن نمونه خون
قلم خون‌گیری را روی انگشت قرار دهید و طبق دستورالعمل دستگاه، نمونه را تهیه کنید.
اگر برای ایجاد قطره خون نیاز به فشار دادن انگشت دارید، این کار را با فشار ملایم انجام دهید. فشار بیش از حد ممکن است کیفیت نمونه را تحت تأثیر قرار دهد.
۵. قرار دادن خون روی نوار
قطره خون را روی قسمت مشخص‌شده نوار تست قرار دهید. مقدار مورد نیاز در دستگاه‌های مختلف متفاوت است؛ بنابراین دستورالعمل همان مدل را رعایت کنید.
پس از دریافت نمونه، دستگاه معمولاً طی چند ثانیه عدد قند خون را نمایش می‌دهد.
۶. ثبت نتیجه
عدد نمایش داده‌شده را یادداشت کنید. اگر پزشک توصیه کرده است نتایج را ثبت کنید، بهتر است تاریخ، ساعت و زمان تست نسبت به وعده غذایی را نیز بنویسید.
برای مثال می‌توانید مشخص کنید که آزمایش قبل از صبحانه یا پس از غذا انجام شده است.
بهترین زمان برای بررسی قند خون چه زمانی است؟
زمان مناسب به شرایط فرد، نوع دیابت، داروهای مصرفی و برنامه درمانی بستگی دارد. پزشک ممکن است بررسی گلوکز را در زمان‌های مختلفی مانند موارد زیر توصیه کند:
– قبل از وعده غذایی
– بعد از غذا
– هنگام بروز علائم افت یا افزایش قند
– قبل یا بعد از فعالیت بدنی
– هنگام بیماری
– در ساعات مشخصی از شبانه‌روز
بنابراین برنامه مشخصی که پزشک یا تیم درمانی تعیین کرده، باید در اولویت قرار گیرد.
نکات مهم برای نتیجه دقیق‌تر
رعایت چند نکته ساده می‌تواند احتمال خطا را کاهش دهد:
دست‌ها کاملاً تمیز و خشک باشند
حتی مقدار کمی ماده غذایی روی انگشت ممکن است روی نتیجه اثر بگذارد.
از نوار مناسب استفاده کنید
هر دستگاه معمولاً به نوار مخصوص خود نیاز دارد. نوارهای مدل‌های مختلف را جایگزین یکدیگر نکنید.
شرایط نگهداری نوار را رعایت کنید
نوارهای تست باید طبق توصیه شرکت سازنده نگهداری شوند و در معرض شرایط نامناسب قرار نگیرند.
از لانست یک‌بارمصرف استفاده کنید
برای رعایت اصول بهداشتی، لانست پس از استفاده باید به شکل مناسب دفع شود.
دستگاه را تمیز نگه دارید
تمیزکاری و نگهداری گلوکومتر را مطابق دستورالعمل محصول انجام دهید.
اشتباهات رایج در تست قند خون
گاهی نتیجه غیرمنتظره به دلیل روش نادرست انجام تست است. برخی خطاهای رایج عبارت‌اند از:
– استفاده از نوار تاریخ‌گذشته
– خیس بودن انگشت
– وجود مواد غذایی روی پوست
– استفاده از نوار نامناسب
– نگهداری نادرست نوارها
– وارد کردن مقدار ناکافی خون
– فشار بیش از حد به انگشت
– استفاده نادرست از دستگاه
– بی‌توجهی به دستورالعمل سازنده
اگر عدد به‌دست‌آمده با نتایج قبلی تفاوت زیادی دارد، ابتدا روش انجام تست و وضعیت نوار را بررسی کنید و در صورت نیاز، آزمایش را با یک نوار جدید تکرار کنید.
آیا می‌توان از هر انگشتی برای تست استفاده کرد؟
در بیشتر گلوکومترهای خانگی، نمونه از نوک انگشت گرفته می‌شود. بهتر است برای جلوگیری از تحریک مداوم یک نقطه، محل خون‌گیری را تغییر دهید.
در شرایط خاص ممکن است دستگاه امکان نمونه‌گیری از محل‌های دیگری را داشته باشد. در این صورت باید دستورالعمل همان محصول را دنبال کنید.
قند خون طبیعی چقدر است؟
نمی‌توان یک عدد مشخص را برای تمام افراد به‌عنوان قند خون طبیعی تعیین کرد. تفسیر نتیجه به عواملی مانند ناشتا یا بعد از غذا بودن، زمان انجام تست، شرایط فرد و سابقه پزشکی بستگی دارد.
همچنین گلوکومتر خانگی بیشتر برای پایش روزانه استفاده می‌شود و جایگزین آزمایش‌های تشخیصی آزمایشگاهی نیست.
اگر نتایج شما به‌طور مکرر خارج از محدوده مورد انتظار است، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
قند خون نرمال از چند تا چند است؟
سطح قند خون در ساعات مختلف روز و در حالات متفاوت (ناشتایی و غیر ناشتایی) با هم فرق می‌کند. به طور معمول، پایه قند خون در بدن که سطح گلوکز خون را نشان می‌دهد، پس از ۱۲ ساعت ناشتایی به شرح زیر است:
- قند خون طبیعی در افراد سالم کمتر از ۱۴۰ mg/dl
- قند خون طبیعی در افراد دیابتی کمتر از ۱۸۰ mg/dl
- قند خون ناشتا در افراد سالم بین ۷۲ تا ۹۹ mg/dl
- قند خون ناشتا در افراد دیابتی بین ۸۰ تا ۱۳۰ mg/dl
اگر نتیجه تست قند خون غیرطبیعی بود چه کنیم؟
یک نتیجه غیرمنتظره همیشه به معنی وجود مشکل جدی نیست. ابتدا مطمئن شوید:
– دست‌ها تمیز و خشک بوده‌اند.
– نوار تست سالم و مناسب دستگاه بوده است.
– تاریخ مصرف نوار نگذشته است.
– مراحل انجام آزمایش درست اجرا شده‌اند.
در صورت تکرار نتایج غیرطبیعی یا وجود علائم نگران‌کننده، طبق برنامه درمانی خود عمل کنید و در صورت نیاز از پزشک یا خدمات پزشکی کمک بگیرید.
تفاوت گلوکومتر با آزمایش قند خون در آزمایشگاه
گلوکومتر برای پایش روزمره در منزل طراحی شده است، اما آزمایش‌های آزمایشگاهی در شرایط کنترل‌شده انجام می‌شوند و برای تشخیص یا بررسی دقیق‌تر بیماری کاربرد دارند.
به همین دلیل، نتیجه دستگاه خانگی نباید به‌تنهایی مبنای تشخیص بیماری قرار گیرد. پزشک در صورت نیاز نتایج خانگی را در کنار علائم، سابقه پزشکی و آزمایش‌های دیگر بررسی می‌کند.
جمع‌بندی
استفاده از گلوکومتر در منزل روشی کاربردی برای پایش قند خون است. برای رسیدن به نتیجه قابل اعتماد، کافی است مراحل کار با دستگاه را به‌درستی انجام دهید: دست‌ها را بشویید و خشک کنید، نوار مناسب را انتخاب کنید، نمونه خون کافی تهیه کنید و نتیجه را ثبت کنید.
همچنین نگهداری صحیح نوارها، استفاده از لانست شخصی و رعایت دستورالعمل دستگاه اهمیت زیادی دارد.
اگر به دنبال خرید دستگاه تست قند خون، نوار تست، لانست و سایر تجهیزات پزشکی هستید، می‌توانید محصولات مورد نیاز خود را در فروشگاه تجهیزات پزشکی پویاپزشکی بررسی کنید.